Waarom je lichaam pas klachten geeft als de stress voorbij is
“Ik heb maanden op adrenaline geleefd.
Pas toen de vakantie begon, werd ik ziek.”
Het is een opmerking die ik regelmatig hoor in mijn praktijk.
Mensen werken weken of zelfs maanden hard door,
voelen zich sterk en functioneren ogenschijnlijk prima.
Maar zodra de drukte afneemt en er eindelijk tijd is om te ontspannen,
gebeurt er iets onverwachts.
Ze krijgen hoofdpijn, spierpijn, een verkoudheid, migraine, darmklachten
of voelen zich compleet uitgeput.
Hoe kan het dat je lichaam juist klachten geeft op het moment dat de stress voorbij is?
Het antwoord ligt in de manier waarop ons zenuwstelsel en stresshormonen werken.
Je lichaam kiest eerst voor overleven
Ons lichaam is ontworpen om ons te beschermen. Wanneer we stress ervaren – of dat nu door werk, zorgen, ziekte, emoties of langdurige overbelasting komt – schakelt het autonome zenuwstelsel over naar de ‘vecht-of-vluchtstand’.De hersenen geven signalen af waardoor onder andere de bijnieren meer stresshormonen produceren, zoals adrenaline en cortisol.
Deze hormonen zorgen ervoor dat:
- je hart sneller klopt;
- je bloeddruk stijgt;
- je spieren zich aanspannen;
- je alerter bent;
- je tijdelijk minder pijn voelt;
- je spijsvertering op een lager pitje gaat;
- je immuunsysteem tijdelijk anders functioneert.
“Nu is niet het moment om ziek te worden.
Eerst deze situatie doorkomen.”
Stress onderdrukt tijdelijk signalen
Tijdens een stressvolle periode worden veel signalen tijdelijk naar de achtergrond geschoven.
Dat betekent niet dat je lichaam gezond is, maar dat het prioriteiten stelt.
Je kunt daardoor ongemerkt doorlopen met:
- gespannen spieren;
- beginnende ontstekingen;
- vermoeidheid;
- darmproblemen;
- kleine blessures.
De bekende ‘vakantieziekte’
Misschien herken je het wel.Na weken hard werken begint eindelijk de vakantie.
De koffers zijn gepakt, je komt aan op je bestemming…
en de volgende ochtend word je wakker met:
- keelpijn;
- koorts;
- hoofdpijn;
- migraine;
- rugpijn;
- extreme vermoeidheid.
Juist doordat de voortdurende aanmaak van stresshormonen afneemt, komt het lichaam in een herstelfase.
Klachten die eerder werden onderdrukt, kunnen dan ineens duidelijk voelbaar worden.
Je zenuwstelsel moet omschakelen
Na een lange periode van stress kan het zenuwstelsel moeite hebben om terug te schakelen naar de rust- en herstelfase.Sommige mensen ervaren dan:
- hartkloppingen;
- onrust;
- slecht slapen;
- spierkrampen;
- hoofdpijn;
- een zwaar gevoel in het lichaam.
Ook emoties krijgen weer ruimte
Tijdens drukke periodes drukken we emoties vaak weg.
Er is simpelweg geen tijd om stil te staan bij:
- verdriet;
- boosheid;
- angst;
- teleurstelling;
- rouw.
Wanneer de agenda leeg raakt, komen deze gevoelens soms alsnog naar boven.
Dat kan zich uiten in:
- huilbuien
- vermoeidheid;
- prikkelbaarheid;
- spierpijn;
- een gevoel van leegte.
Waarom spieren juist dan protesteren
Stress zorgt ervoor dat spieren voortdurend een beetje aangespannen blijven.Vooral:
- nek;
- schouders;
- onderrug;
- kaken;
- kuiten.
Dat verklaart waarom sommige mensen juist in het weekend of tijdens vakanties last krijgen van:
- stijve nek;
- rugpijn;
- kuitkrampen;
- kaakklachten;
- hoofdpijn.
Het immuunsysteem schakelt ook om
Langdurige stress beïnvloedt ook het immuunsysteem.
Tijdens de stressperiode reageert het afweersysteem anders dan tijdens herstel.
Daardoor kunnen klachten zoals een verkoudheid, een koortslip of een opvlamming van eczeem of psoriasis juist ontstaan nadat de drukte voorbij is.
Bij sommige mensen speelt ook een verhoogde histaminegevoeligheid een rol, waardoor huid- of darmklachten tijdelijk kunnen toenemen.
Hoe kun je dit voorkomen?
Probeer niet van 100 naar 0 te gaan.
Plan de eerste vakantiedagen bewust rustig in.
Lichte beweging helpt het zenuwstelsel om geleidelijk te schakelen.
Denk aan:
- wandelen;
- fietsen;
- zwemmen;
- rustige yoga.
Herstel vindt vooral plaats tijdens de slaap.
Geef jezelf toestemming om extra rust te nemen.
Tijdens stress slaan veel mensen maaltijden over of drinken ze te weinig.
Een stabiele bloedsuikerspiegel ondersteunt het herstel.
Schrijven, praten, mindfulness of ontspanningsoefeningen
kunnen helpen om spanning los te laten voordat het lichaam
dit via klachten doet.
Natuurgeneeskundige blik
Binnen de natuurgeneeskunde kijken we niet alleen naar de klacht zelf,
maar ook naar de totale belasting van het lichaam.
Factoren als langdurige stress, voeding, slaap,
darmgezondheid, hormonale balans, emotionele belasting & herstelvermogen
beïnvloeden elkaar voortdurend.
Wanneer de belasting groter wordt dan de belastbaarheid,
kan het lichaam uiteindelijk signalen gaan geven.
Niet omdat het ineens misgaat,
maar omdat het eindelijk de kans krijgt om aandacht te vragen.
Klachten die ontstaan nadat de stress voorbij is,
betekenen niet dat je lichaam je in de steek laat.
Integendeel. Ze laten zien dat het tijd is voor herstel.
Door goed naar deze signalen te luisteren,
voorkom je dat tijdelijke overbelasting,
uitgroeit tot langdurige gezondheidsproblemen.
Rust is niet alleen de afwezigheid van stress.
Rust is de periode waarin je lichaam zichzelf weer mag herstellen.
