Terug van vakantie, maar nog niet uitgerust!
Hoe kan dat?
Je hebt er misschien weken naar uitgekeken.
De koffers zijn gepakt, het werk is losgelaten, je hebt:
uitgeslapen, gezwommen, gewandeld en genoten.
En toch…
Op de eerste werkdag denk je:
“Waarom ben ik eigenlijk nog steeds moe?”
Of erger nog: je voelt je na de vakantie vermoeider dan ervoor…..
Dat klinkt tegenstrijdig.
Een vakantie is toch bedoeld om op te laden?
Toch kan dat heel goed gebeuren.
Vrije tijd betekent namelijk niet automatisch dat je lichaam ook herstelt.
Herstel vraagt meer dan alleen niet werken.
Je zenuwstelsel, slaapritme, spieren, spijsvertering en energiebalans
moeten allemaal kunnen terugschakelen.
En juist tijdens een vakantie gebeurt soms precies het tegenovergestelde.
Je lichaam is niet ineens vergeten dat je moe was
Wanneer je vlak voor de vakantie een drukke periode hebt gehad, kan je lichaam al weken of maanden op een verhoogd spanningsniveau functioneren.
Je hebt misschien:
- veel gewerkt;
- deadlines gehaald;
- slecht geslapen;
- veel afspraken gehad;
- weinig pauzes genomen;
- voortdurend “aan” gestaan.
“Nog even volhouden, straks heb ik vakantie.”
Dat lukt vaak ook.
Maar wanneer de vakantie eindelijk begint, valt de externe druk weg.
En juist dan kan je lichaam ruimte krijgen om te voelen wat er al die tijd op de achtergrond speelde.
Je merkt ineens:
hoe moe je eigenlijk bent.
Tijdens een drukke periode wordt vermoeidheid gemakkelijk
overstemd door adrenaline en alertheid.
Je moet immers verder.
Op vakantie verandert dat.
De wekker gaat niet.
Er zijn minder verplichtingen en je hoeft niet voortdurend te presteren.
Dat kan een enorme omschakeling zijn.
Sommige mensen ervaren daarom in de eerste vakantiedagen:
- extreme vermoeidheid;
- hoofdpijn;
- spierpijn;
- prikkelbaarheid;
- een zwaar gevoel;
- behoefte aan veel slaap;
- concentratieproblemen.
Het kan juist betekenen dat je lichaam eindelijk de ruimte krijgt om te herstellen.
Een van de grootste misverstanden is dat vakantie automatisch ontspanning betekent.
Kijk eens naar een gemiddelde vakantiedag.
Je staat op.
Ontbijt.
Naar het strand.
Zwemmen.
Wandelen.
Een stad bezoeken.
Terrasje.
Boodschappen.
Uit eten.
Nog even een drankje.
Laat naar bed.
En de volgende ochtend begint het opnieuw.
Je bent dan misschien niet aan het werk,
maar je lichaam krijgt nog steeds behoorlijk wat prikkels.
Vakantie kan daardoor een andere vorm van belasting worden
Tijdens de vakantie verandert je slaapritme vaak.
Je gaat later naar bed.
Je staat later op.
Je slaapt in een andere kamer.
Het is warmer.
Er is meer geluid.
Je drinkt ’s avonds alcohol.
Je eet later.
En misschien kijk je voor het slapen nog uitgebreid op je telefoon.
Je kunt daardoor acht of negen uur in bed liggen en tóch niet optimaal herstellen.
Slaap gaat namelijk niet alleen over het aantal uren.
Ook slaapkwaliteit en regelmaat zijn belangrijk.
Zon en warmte voelen heerlijk, maar warmte vraagt extra werk van je lichaam.
Je lichaam moet voortdurend proberen de temperatuur te reguleren.
Daarbij verwijden bloedvaten zich en verlies je via transpiratie vocht.
Op warme vakantiedagen kan dat leiden tot:
- een zwaar gevoel;
- vermoeidheid;
- hoofdpijn;
- minder concentratie;
- minder inspanningsvermogen.
kan de combinatie van warmte en inspanning behoorlijk belastend zijn.
en dag op het strand kan daardoor lichamelijk meer vragen dan je denkt.
Vakantie betekent vaak ook:
- een wijntje bij het eten
- een ijsje
- een pizza
- een cocktail
- een uitgebreider ontbijt
- later eten
Maar wanneer je dit meerdere weken doet,
kan je lichaam anders reageren dan thuis.
Alcohol kan bijvoorbeeld de slaapkwaliteit verstoren,
ook wanneer je er gemakkelijker door in slaap valt.
Veel zwaar of laat eten kan de spijsvertering belasten.
En wanneer je minder vezelrijke voeding en minder groenten eet,
kunnen je darmen reageren met:
- een opgeblazen gevoel;
- verstopping;
- winderigheid;
- een onrustige buik.
Het lichaam houdt van ritme.
Niet omdat je iedere dag exact hetzelfde moet doen,
maar omdat je biologische klok reageert op onder andere:
- licht;
- beweging;
- maaltijden;
- slaap;
- activiteit;
- rust.
Je wordt later wakker.
Ontbijt later.
Luncht later.
Beweegt op andere momenten.
Gaat later naar bed.
En krijgt ’s avonds nog veel licht en prikkels.
Bij thuiskomst moet je lichaam opnieuw schakelen.
Daarom kan de eerste week na vakantie soms voelen
alsof je een soort mini-jetlag hebt, zelfs wanneer je helemaal niet hebt gevlogen.
Misschien wel het interessantste onderdeel.
Voor de vakantie stond je zenuwstelsel misschien wekenlang in de actieve stand.
Je was aan het regelen, plannen, presteren en oplossen.
Tijdens de vakantie verandert dat.
Maar bij thuiskomst begint het opnieuw:
- mailbox;
- boodschappen;
- werk;
- afspraken;
- huishouden;
- kinderen;
- administratie.
Je gaat soms binnen één dag van:
“Niets hoeft.”
naar:
“Alles moet weer.”
Die overgang kan behoorlijk groot zijn.
Misschien herken je dit:
Tijdens de vakantie voel je je prima.
Je komt thuis.
En twee dagen later:
verkouden.
Of hoofdpijn, spierpijn, een koortslip, buikklachten of extreme vermoeidheid.
Dat betekent niet automatisch dat je tijdens de vakantie “gezond” was en daarna ziek werd.
De overgang van een periode van spanning en activiteit naar herstel kan klachten zichtbaarder maken.
Daarnaast spelen slaap, reisbelasting, blootstelling aan andere mensen en omgevingsfactoren natuurlijk ook een rol.
Het lichaam heeft geen aan/uit-knop.
Misschien is dit wel de belangrijkste tip.
Kom je zondagavond thuis?
Begin dan maandag niet meteen met:
06.00 uur opstaan → volle werkdag → sporten → boodschappen → huishouden → laat naar bed.
Je lichaam heeft juist behoefte aan een overgang.
Geef jezelf bij voorkeur een paar dagen waarin je het vakantieritme rustig afbouwt!!!!!
Zo kom je wél uitgerust uit je vakantie
- Houd je slaapritme redelijk stabiel
Probeer de laatste vakantiedagen al wat dichter bij je normale ritme te komen. - Drink voldoende
Zeker na een warme vakantie of vliegreis. - Eet weer eenvoudiger
Niet als “detox”, maar als terugkeer naar een regelmatig patroon met:
– groenten;
– fruit;
– volkorenproducten;
– voldoende eiwitten;
– gezonde vetten;
– voldoende vocht. - Ga naar buiten
Daglicht helpt je biologische klok weer richting je normale ritme te brengen. - Beweeg rustig
Een wandeling is vaak een betere eerste stap dan meteen
een zware training. - Plan niet meteen alles vol
Laat de eerste dagen ruimte. - Ga niet onmiddellijk “compenseren”
Je hoeft de vakantie niet te herstellen door thuis meteen
alles perfect te doen.
Een vakantie is pas echt herstel als je lichaam ook kan afschakelen
Een vakantie kan heerlijk zijn en toch vermoeiend.Dat is geen tegenstelling.
Je kunt genieten, veel beleven en nieuwe energie opdoen,
terwijl je lichaam ondertussen ook hard werkt.
De vraag is daarom niet alleen:
“Heb ik vakantie gehad?”
Maar vooral:
“Heeft mijn lichaam tijdens die vakantie voldoende herstelmomenten gekregen?”
Misschien betekent een goede vakantie voor jou daarom niet nóg meer activiteiten,
maar juist wat minder.
Een ochtend niets plannen.
Een wandeling zonder doel.
Een middagdutje.
Een rustige maaltijd.
Een avond zonder scherm.
Een dag waarop niemand iets van je hoeft.
Want soms begint herstel pas op het moment dat je even helemaal niets hoeft te doen……
Vanuit mijn praktijk: kijk naar belasting én herstel!
In mijn praktijk kijk ik vaak naar de verhouding tussen belasting en belastbaarheid.
Dat geldt niet alleen voor werk of sport.
Ook een vakantie is een vorm van belasting.
Reizen, warmte, andere voeding, weinig slaap, veel sociale contacten, veel activiteiten en voortdurend nieuwe prikkels kunnen samen behoorlijk veel vragen van het lichaam.
Wanneer je na de vakantie nog steeds moe bent,
is dat daarom een mooi moment om niet alleen te vragen:
“Hoe krijg ik meer energie?”
maar ook:
“Waar gaat mijn energie eigenlijk naartoe?”
Dat is vaak de interessantere vraag.
Wanneer is vermoeidheid na vakantie niet meer “normaal”?
Een paar dagen vermoeidheid na een intensieve vakantie hoeft niet vreemd te zijn.Blijft de vermoeidheid echter weken aanhouden, wordt deze steeds erger of zijn er andere klachten zoals onverklaard gewichtsverlies, benauwdheid, hartkloppingen, aanhoudende koorts, ernstige slaapproblemen of duidelijke lichamelijke veranderingen, bespreek dit dan met je huisarts.
Soms is vermoeidheid namelijk niet alleen een kwestie van vakantieherstel, maar speelt er iets anders mee.
