Waarom je zenuwstelsel de herfst eerder merkt!
Het is buiten nog aangenaam warm,
de bomen zijn grotendeels groen en toch voel je dat er iets verandert.
Je bent misschien wat vermoeider, slaapt anders of hebt ineens meer behoefte aan rust.
Hoe kan dat, terwijl het nog helemaal geen herfst lijkt te zijn?
We denken bij de herfst vaak aan regen,
vallende bladeren,
kortere dagen
en
de eerste koude ochtenden.
Maar je lichaam wacht niet totdat de kalender zegt dat de herfst begonnen is.
Sterker nog: je zenuwstelsel kan de verandering al veel eerder registreren.
Vanaf augustus worden de dagen namelijk alweer korter.
Het ochtendlicht verandert,
de schemering begint eerder en
ook het verschil tussen de temperatuur overdag en ’s nachts wordt groter.
Misschien valt het jou nauwelijks op.
Je lichaam merkt het wél.
Je lichaam leeft niet volgens de kalender
Wij hebben ons leven behoorlijk strak georganiseerd.We staan op wanneer de wekker gaat, eten rond bepaalde tijden, werken volgens een agenda en gaan naar bed wanneer we vinden dat de dag voorbij is.
Ons lichaam werkt anders.
Het reageert onder andere op licht en donker, temperatuur, beweging, voeding, inspanning en rust.
Vooral daglicht speelt een belangrijke rol bij het reguleren van onze biologische klok.
Die interne klok helpt bij het bepalen van allerlei dagelijkse processen, waaronder slaap en waakzaamheid, lichaamstemperatuur en de timing van hormonale processen.
Wanneer de dagen korter worden, verandert dus één van de belangrijkste signalen waarop je lichaam zijn ritme afstemt.
En dat begint al lang voordat jij de winterjas uit de kast haalt.
Wat gebeurt er met je zenuwstelsel?
Je autonome zenuwstelsel regelt voortdurend processen waar je zelf nauwelijks over hoeft na te denken.Denk aan je hartslag, ademhaling, spijsvertering, bloeddruk en het schakelen tussen activiteit en herstel.
Daarbij spelen twee delen een belangrijke rol.
Het sympathische zenuwstelsel helpt je lichaam om actief en alert te zijn. Het zorgt ervoor dat je kunt reageren, presteren en inspanning kunt leveren.
Het parasympathische zenuwstelsel ondersteunt juist rust, herstel en spijsvertering.
Deze twee systemen werken de hele dag samen en passen zich voortdurend aan.
Ook aan het seizoen.
Wanneer het licht verandert en de dagen korter worden, moet je lichaam zich opnieuw afstemmen.
Dat kost meestal geen enorme hoeveelheden energie, maar wanneer je systeem al behoorlijk belast is, kun je die overgang duidelijker voelen.
Misschien herken je dit in september
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:- ’s morgens moeilijker op gang komt;
- eerder moe bent;
- minder zin hebt om ’s avonds nog iets te ondernemen;
- sneller geïrriteerd raakt;
- meer behoefte hebt aan stilte of alleen zijn;
- minder goed tegen drukte kunt;
- gespannen spieren hebt;
- moeilijker kunt concentreren;
- anders of onrustiger slaapt;
- meer behoefte krijgt aan warm eten.
Heb ik ijzer nodig?
Moet ik magnesium gaan slikken?
Is mijn vitamine D te laag?
Waarom heb ik ineens zo weinig energie?
Natuurlijk kunnen tekorten of andere lichamelijke oorzaken een rol spelen bij aanhoudende vermoeidheid. Maar niet iedere verandering in energie betekent automatisch dat er iets mis is.Soms probeert je lichaam zich simpelweg aan te passen aan een nieuw seizoen.
Je agenda verandert niet mee met het seizoen
En daar ontstaat een interessant spanningsveld.
Want terwijl je lichaam langzaam reageert op kortere dagen, verandert je dagelijkse belasting meestal nauwelijks.
Sterker nog: na de zomer neemt die belasting bij veel mensen juist weer toe.
De vakantie is voorbij.
Werk komt weer op gang.
Clubs en verenigingen starten.
De agenda loopt voller en thuis moet er van alles gebeuren.
Je lichaam krijgt ondertussen vanuit de omgeving langzaam het signaal om iets meer richting rust en herstel te bewegen.
De natuur schakelt terug, maar wij schakelen juist weer op.
Wanneer je voldoende reserves hebt,hoeft dat helemaal geen probleem te zijn.
Maar wanneer je al langere tijd veel van jezelf vraagt,
kan juist deze periode duidelijk maken dat je belastbaarheid wat lager is geworden.
Belasting en belastbaarheid
Binnen mijn praktijk kijk ik daarom graag naar de verhouding tussen belasting en belastbaarheid.Belasting is alles wat je lichaam en geest gedurende de dag moeten verwerken.
Dat is niet alleen werkstress.
Ook slecht slapen, zorgen om iemand, lichamelijke klachten, pijn, intensief sporten, weinig herstel, veel beeldschermtijd, emoties, een druk sociaal leven en zelfs voortdurend bereikbaar zijn vragen iets van je systeem.
Belastbaarheid is wat je op dat moment aankunt.
Zolang die twee redelijk in evenwicht zijn, voel je je meestal goed.
Maar stel dat je belastbaarheid door minder slaap, langdurige stress of weinig herstel wat lager is geworden. Vervolgens verandert het seizoen én wordt je agenda na de zomer weer voller.
Dan kan de balans ineens doorslaan.
Je merkt dat vaak niet doordat je lichaam keurig zegt:
“Mijn belastbaarheid is momenteel met 15 procent afgenomen.”
Het geeft andere signalen.
- Vermoeidheid.
- Onrust.
- Slechter slapen.
- Hoofdpijn.
- Een gespannen nek.
- Minder concentratie.
- Sneller emotioneel reageren.
De herfst is dan niet per se de oorzaak
Dat vind ik een belangrijk onderscheid.
De seizoensverandering hoeft niet de oorzaak van
je klachten te zijn.
Het kan ook een vergrootglas zijn.
Wanneer je lichaam voldoende reserves heeft, past het zich meestal gemakkelijk aan veranderingen aan.
Maar wanneer je al maanden op je tenen loopt, weinig slaapt of nauwelijks echte herstelmomenten hebt, kan een relatief kleine verandering ineens merkbaar worden.
De herfst maakt dan zichtbaar wat misschien al langer speelde.
Wat kun je zelf doen?
Je hoeft niet te wachten totdat je helemaal uitgeput bent.Juist aan het einde van de zomer en het begin van de herfst
kun je je lichaam helpen bij deze overgang.
Probeer ’s morgens zo snel mogelijk natuurlijk licht te krijgen.
Doe de gordijnen open, drink je eerste kop thee bij het raam of
– nog beter –
ga even naar buiten.
Een korte wandeling in de ochtend helpt je lichaam om het verschil
tussen dag en nacht duidelijk te blijven herkennen.
Wanneer het buiten donker wordt,
doen wij binnen alle lampen aan en gaan vaak gewoon verder.
Televisie, telefoon, tablet, administratie, sociale media…
Voor je hoofd blijft het daardoor lang “dag”.
Probeer het laatste uur voor het slapen wat rustiger te maken.
Dim het licht, leg je telefoon wat vaker weg en geef je lichaam de kans
om daadwerkelijk naar de nacht toe te bewegen.
In de zomer gaat dat vanzelf.
In september verandert dat vaak ongemerkt.
We gaan van huis naar auto, van auto naar werk en ’s avonds weer naar binnen.
Juist nu blijft buiten zijn belangrijk.
Niet alleen vanwege beweging en frisse lucht,
maar vooral vanwege het natuurlijke daglicht.
Veel mensen nemen pas rust wanneer het lichaam niet meer wil.
Maar herstel werkt beter wanneer je het gedurende de dag regelmatig inbouwt.
Tien minuten wandelen.
Even zitten zonder telefoon.
Bewust rustig ademhalen.
Een kop thee zonder ondertussen je e-mail te beantwoorden.
Het lijkt misschien weinig, maar voor je zenuwstelsel zijn juist die kleine momenten belangrijk.
Moet alles wat je vóór de zomer deed automatisch weer beginnen?
September is een mooi moment om daar eens naar te kijken.
Welke activiteiten geven je energie?
Welke kosten vooral energie?
En waar zitten gedurende je week nog momenten waarop helemaal niets hoeft?
Soms zit herstel niet in nóg iets toevoegen aan je leefstijl, maar juist in iets weglaten.
Moet je dan maar toegeven aan die herfstmoeheid?
Nee, dat is ook weer niet nodig.Meebewegen met het seizoen betekent niet dat je vanaf
september iedere avond om acht uur op de bank moet liggen.
Het betekent vooral dat je signalen eerder leert herkennen.
Misschien heb je een half uur meer slaap nodig.
Misschien helpt een dagelijkse wandeling.
Misschien moet je agenda iets minder vol.
Of misschien merk je dat je lichaam al langere tijd signalen geeft en is het verstandig om eens verder te kijken naar de oorzaak.
Want aanhoudende of ernstige vermoeidheid moet je natuurlijk niet automatisch aan het seizoen toeschrijven.
Luister eens naar wat je lichaam probeert te vertellen
We zijn gewend om ons lichaam vooral serieus te nemen wanneer het pijn doet.Maar vaak begint het veel subtieler.
Minder energie.
Slechter slapen.
Een korter lontje.
Meer spierspanning.
Minder zin om dingen te ondernemen.
Dat zijn niet altijd klachten die onmiddellijk opgelost moeten worden. Soms zijn het signalen waarmee je lichaam probeert duidelijk te maken dat de verhouding tussen belasting en herstel aan het veranderen is.
En misschien is dat wel precies waarom sommige mensen de herfst al voelen voordat het eerste blad van de boom valt.
Je hoofd kijkt naar buiten en denkt: het is nog zomer.
Je zenuwstelsel heeft de verandering allang opgemerkt.
Merk jij dat je lichaam moeite heeft met de overgang naar de herfst?
Ben je vermoeider, slaap je minder goed,ervaar je meer spanning of merk je dat je lichaam moeilijker herstelt?
Binnen mijn praktijk AEquilibrium kijk ik niet alleen naar de klacht zelf,
maar juist naar het totale plaatje.
Welke belasting is er?
Hoe is je belastbaarheid?
Waar zit voldoende herstel
en
waar vraagt je lichaam misschien al langere tijd om aandacht?
Met behulp van natuurgeneeskundige therapie, massage, voeding,
beweging en andere behandelmethoden kijken we naar wat bij jou en jouw situatie past.
Want soms hoef je niet harder je best te doen om meer energie te krijgen.
Soms moet je lichaam eerst weer de ruimte krijgen om te herstellen.
